آن تعليقه نوشته و كراراً به طبع رسيده است . در اين كتاب علاوه بر مسائلى ، از چهار مسألة مهمّ حكمت بحث شده است : 1 - الواحِدُ لا يَصْدُرُ عنه إلّا الواحِدُ . 2 - مَعنَى العُقولِ العَشَرَة . 3 - وَحْدَةُ الوُجودِ و الموجُود . 4 - المَعادُ الجِسْمانىّ . و انصافاً كتاب بسيار نفيس و زيبنده‌اى است ؛ و مطالب آن در كمال اتقان و استحكام . چون حقير دربارهء مسألهء توحيد حقّهء صِرفهء الهيّه بحثى را از بحث سوّم آن كه مطلب وحدت وجود و موجود باشد ، در جائى بهتر و مختصرتر و شيواتر و برهانىتر و با عباراتى دلنشين‌تر و جالب‌تر نيافته‌ام ، سزاوار است در اينجا براى مزيد معرفت و فتح مطالب غامضه‌اى كه براى بعضى حاصل مىشود ، عين عبارات وى را ترجمه نموده و به اطّلاع شيفتگان عرفان حضرت سبحان و والهان و شوريدگان حكمت و برهان خداوند رحمن برسانم ؛ شايد از آن بهره‌اى گيرند و مسألهء توحيد با اين منطق متين و برهان راستين فقيه دانشمند و متضلِّع اهل بيت حلّ گردد ؛ و پس از آن بحول الله و قوّته شبهه‌اى باقى نماند ؛ وى مىفرمايد : بحث گرانقدر آل كاشف الغطاء در وحدت وجود و موجود « وحدتِ وجود ، يا وحدتِ موجود : اين قضيّه از امّهات يا از مهمّات قضاياى فلسفهء الهيّه مىباشد كه اتّصال وثيقى به علم حكمت عاليه و الهيّات بالمعنى الاعمّ دارد كه در آن از امور عامّه مانند وجود و موجود ، و مانند واجب و ممكن ، و علّت و معلول ، و وحدت و كثرت و أمثالها از آنچه را كه تعلّق به موضوع خاصّى و يا حقيقت معيّنه‌اى از انواع ، نه در ذهن و نه در خارج ندارد بحث مىشود . و براى تمهيد و مقدّمهء آن مىگوئيم : از جمله مسائل خلافيّه ميان حكماء اسلام و فلاسفهء مسلمين ، مسألة